Đăng tải thông tin sai lệch là vi phạm pháp luật

         Những ngày qua, có nhiều chủ tài khoản facebook, zalo, youtube,… … đã phát tán những thông tin sai lệch về dịch viêm đường hô hấp cấp do virus Corona (Covid-19) khiến dư luận hoang mang, gây ảnh hưởng xấu, xáo trộn đời sống xã hội. Liên quan đến vấn đề này, thông tin từ Bộ Công an cho hay cơ quan chức năng đã xử lý, răn đe nhiều trường hợp đăng tải thông tin sai sự thật trên mạng xã hội.

        Người tạo tin giả, tin sai sự thật đã, đang và sẽ có biện pháp chế tài nghiêm khắc. Nhưng tin giả, tin xấu không thể "tác oai tác quái" nếu không có sự "vô tư" phát tán qua việc chia sẻ vô trách nhiệm. Đầu tháng 02 năm 2020, Chính phủ ban hành Nghị định số 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, tần số vô tuyến điện, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Nghị định sẽ chính thức có hiệu lực từ ngày 15-4-2020. Theo đó, cá nhân có hành vi lợi dụng mạng xã hội để cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, thông tin bịa đặt, sai sự thật,…. sẽ bị phạt tiền từ 10 đến 20 triệu đồng.

        Các hình thức chế tài của pháp luật là cần thiết. Tuy nhiên, để chủ động ngăn chặn, đẩy lùi tin giả trên internet và mạng xã hội, đòi hỏi trước hết mỗi người dân tham gia mạng xã hội, nhận biết tính hai mặt của internet và mạng xã hội; nhận diện các thủ đoạn, nội dung thông tin sai lệch, bịa đặt, tính chất nguy hại của nó đối với cá nhân và xã hội; đồng thời các cơ quan, ban ngành, đơn vị, địa phương cần tiếp tục chủ động, kịp thời cung cấp thông tin một cách đầy đủ, toàn diện cho người dân. Qua đó, trang bị kiến thức cần thiết để mỗi người có thể tự sàng lọc, tiếp nhận thông tin hữu ích, chính thống, đồng thời “miễn dịch” với những thông tin xấu, độc làm nhiễu loạn môi trường xã hội. 

         Nhiều người có thói quen bình luận, chia sẻ thông tin một cách hồn nhiên, thậm chí còn cho rằng họ đang đưa cho bạn bè, người thân những tin tức giá trị, hữu ích mà không kiểm chứng thông tin. Họ cũng không lường trước được thông tin giả ấy có thể lan truyền với tốc độ như thế nào trên mạng và gây ảnh hưởng ra sao đến tâm lý của số đông. Để có thể phát hiện tin giả trong mùa dịch bệnh Corona, người sử dụng mạng xã hội cần lưu ý một số vấn đề sau:

1. Trang bị cho mình những kiến thức cơ bản về dịch bệnh

         Để phòng, chống tình trạng tin giả trong mùa dịch, về phía người sử dụng mạng xã hội cần trang bị cho mình những kiến thức về dịch bệnh, những kiến thức khoa học khác có liên quan. Hoặc liên hệ các trung tâm y tế, đội ngũ y, bác sĩ để được hiểu sâu về dịch bệnh.

2. Truy cập vào những địa chỉ đáng tin cậy

        Khi muốn biết thông tin về tình hình dịch bệnh, người dân cần tìm đến những kênh uy tín, chính thống, đáng tin cậy. Theo dõi những tin tức trên đài truyền hình, đài phát thanh, những khuyến cáo từ chính quyền địa phương.

Sở Thông tin - Truyền thông tỉnh Cà Mau quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với chủ tài khoản Facebook "Phúc Kevin" về hành vi đăng tin sai sự thật về bệnh Covid-19 (Ảnh cắt từ Bản tin thời sự Đài truyền hình Cà Mau ngày 06-3-2020)

3. Xác minh tài khoản, tác giả đăng tải thông tin

         Trước hết, hãy kiểm tra tài khoản đăng thông tin. Thường thì những tài khoản đã được xác thực sẽ tạo thêm độ tin cậy, dù không phải tuyệt đối. Nếu đó chưa phải tài khoản đã xác thực, chúng ta cần kiểm tra thêm.

         Kiểm tra lịch sử hoạt động của tài khoản bằng cách cuộn xem những nội dung đã đăng trước đó để biết tài khoản này có thường chia sẻ tin tức không, hay nó chỉ là tài khoản mới được lập? Những câu chuyện đưa thông tin sai lệch có thể chứa các mốc thời gian không có ý nghĩa hoặc ngày sự kiện đã bị thay đổi.

         Kiểm tra nguồn của tác giả để xác nhận rằng chúng là chính xác. Việc thiếu bằng chứng xác thực hoặc chỉ đưa ra thông tin từ các chuyên gia không rõ tên họ là một dấu hiệu nhận biết tin giả.

        Tác giả bài viết đó có những tài khoản mạng xã hội nào để bạn có thể xác thực việc anh/cô ấy là ai? Nếu có ảnh của họ, bạn có thể sử dụng công cụ Google Images một lần nữa để "check".

4. Xem xét kỹ các tiêu đề: Những thông tin sai sự thật thường có tiêu đề hấp dẫn, giật gân. Đặc biệt, nếu những thông tin trong tiêu đề nghe có vẻ khó tin hoặc gây sốc thì nhiều khả năng đó chính là tin giả.

5. Cảnh giác với định dạng bất thường: Nhiều trang lan truyền tin tức sai cũng sẽ mắc những lỗi về định dạng ví dụ như lỗi chính tả hoặc bố cục trang lộn xộn. Cần kiểm tra kỹ lưỡng các thông tin liên quan nếu bạn bắt gặp dấu hiệu kể trên.

6. Cân nhắc về hình ảnh: Những câu chuyện đưa tin sai lệch thường chứa hình ảnh hoặc video bị chỉnh sửa. Đôi khi bức ảnh được xác thực nhưng người đăng tải thông tin đưa nó ra khỏi bối cảnh gốc, dẫn đến việc gây nhầm lẫn cho người xem. Để đối phó với tình trạng này, bạn có thể sử dụng tính năng tìm kiếm ảnh, xác minh nguồn ảnh gốc cũng như hiểu bối cảnh một cách chính xác.

7. Hãy chú ý tới các đường dẫn/liên kết: Đây cũng là một dấu hiệu cảnh báo về tin giả khi bạn phát hiện đường dẫn tới trang web giả mạo hoặc trông gần giống với địa chỉ/đường dẫn của một trang web chính thống. Thực tế, nhiều trang tin giả tạo nên một liên kết gần giống với nguồn tin gốc, chỉ khác biệt ở một số thay đổi nhỏ nhằm "giả dạng" hoặc mô phỏng lại nguồn tin gốc đó. Bạn có thể truy cập vào trang web và đưa ra so sánh với các nguồn tin cậy được xác nhận.

Đối tượng Phùng Ngọc Thắng, trú tại xã Cẩm Lĩnh, huyện Ba Vì, Hà Nội bị Công an huyện Ba Vì mời làm việc vì tung tin đồn sai lệch về dịch bệnh Covid-19

 

8. Tìm hiểu, đối chiếu, xác thực lại nguồn thông tin: Bước đầu là xác định nguồn tin từ đâu, nguồn gốc có chính thống hay không, đã được ai kiểm duyệt cũng như tìm hiểu cơ sở khoa học về tin tức đó.

         Thông tin dẫn nguồn từ một tổ chức, một chính trị gia, một hãng tin hay một "người bạn của bạn". Thông tin đáng tin cậy luôn có một cái tên đủ uy tín để bảo chứng. Một trang web bạn chưa bao giờ nghe nói đến chắc chắn không thể nào là nguồn tin đầu tiên và duy nhất phát đi những tin tức nóng quan trọng, bất kể giao diện của nó như thế nào.

         Khi tiếp nhận bất kỳ thông tin nào về dịch bệnh trên mạng xã hội, chúng ta hãy bình tĩnh và chờ thông tin từ những tờ báo có uy tín để chắc chắn rằng đó là thông tin đúng sự thật. Nếu không có nguồn tin, đặc biệt là các nguồn chính thống, đang tường thuật cùng một chủ đề thì có nhiều khả năng đó là tin giả.

         Đón nhận thông tin, tiếp nhận thông tin là quyền của mỗi cá nhân, nhưng biết lựa chọn, sàng lọc thông tin cho đúng, cho trúng không phải ai cũng có thể làm được, nó là sự lựa chọn thông minh của người đọc, người nghe. Vì vậy, mỗi người nên chủ động trang bị các kiến thức và kỹ năng cần thiết khi tham gia mạng xã hội. Đồng thời, mỗi chúng ta phải có trách nhiệm với thông tin mà chúng ta đăng tải, chia sẻ.

Cẩm Hường